Etykieta suplementu diety zawiera informacje, które musi podać każdy producent. Poniżej opisujemy osiem elementów, na które warto zwrócić uwagę przed zakupem. Nie musisz znać się na biochemii – wystarczy wiedzieć, gdzie patrzeć i czego szukać.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego etykieta suplementu mówi więcej niż hasła na opakowaniu
• 1. wielkość porcji – to ona decyduje o wszystkim, co czytasz dalej
• 2. co to jest RWS i dlaczego 200% RWS nie znaczy, że suplement jest dwa razy lepszy
• 3. forma chemiczna składnika – co oznacza zapis w tabeli
• 4. kolejność składników na liście – co mówi, a czego nie mówi
• 5. substancje pomocnicze, wypełniacze i nośniki
• 6. zalecana porcja dzienna i warunki oświadczeń zdrowotnych
• 7. data minimalnej trwałości i numer partii
• 8. ostrzeżenia – których nie ignorować
• Jak to wszystko złożyć w całość – lista przed zakupem
• Najczęstsze pytania o czytanie etykiet suplementów

Dlaczego etykieta suplementu mówi więcej niż hasła na opakowaniu

Przód opakowania to miejsce, gdzie producent przyciąga uwagę. Wszystko, co tam napisze, też musi być prawdziwe, a każde stwierdzenie o działaniu na zdrowie musi pochodzić z unijnego wykazu dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych. Hasła typu „formuła premium” niewiele jednak mówią o tym, co jest w środku – te informacje znajdziesz w wykazie składników i tabeli zawartości składników w porcji.

Wiele osób kupuje suplement na podstawie opisu z przodu opakowania lub rekomendacji z mediów społecznościowych. Tymczasem to informacje z tyłu lub z boku opakowania odpowiadają na pytania, które naprawdę mają znaczenie: ile składnika dostajesz w porcji dziennej, w jakiej formie chemicznej, co jeszcze jest w kapsułce i dla kogo produkt może nie być odpowiedni.

Każdy suplement diety w Polsce musi mieć na opakowaniu m.in.: nazwę z określeniem „suplement diety”, wykaz składników z wyróżnionymi alergenami, ilość netto, zalecaną porcję dzienną, ilość witamin, składników mineralnych i innych substancji w tej porcji (dla witamin i składników mineralnych także w % RWS), ostrzeżenie „nie przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia”, informację, że suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety, informację o przechowywaniu w miejscu niedostępnym dla małych dzieci, warunki przechowywania, datę minimalnej trwałości oraz nazwę i adres firmy odpowiedzialnej za produkt (rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 i rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety).

Więcej o suplementach diety dla kobiet VitalLady znajdziesz na naszej stronie.

1. wielkość porcji – to ona decyduje o wszystkim, co czytasz dalej

Pierwsza liczba, na którą warto spojrzeć, to zalecana porcja dzienna. W suplemencie diety wszystkie dane w tabeli zawartości składników – ilość składnika, procent RWS – odnoszą się do tej porcji, a nie do całego opakowania ani do 100 g produktu. Częsty błąd to porównywanie dwóch produktów po zawartości składnika w 100 g, a nie w porcji. Tymczasem jedna porcja suplementu A to 5 g, a suplementu B to 10 g – i nagle te „takie same” produkty wyglądają zupełnie inaczej.

W suplemencie diety ilości w tabeli muszą być podane na zalecaną porcję dzienną (np. 3 kapsułki), a nie na jedną kapsułkę. Jeśli tabela odnosi się do jednej kapsułki, a porcja dzienna to trzy kapsułki, to sygnał, że oznakowanie nie spełnia wymogów.

Zaraz obok wielkości porcji zwykle znajdziesz liczbę porcji w opakowaniu. Te dwie liczby razem mówią, na ile dni starcza opakowanie przy stosowaniu zgodnym z zaleceniem. Jeśli opakowanie zawiera 60 kapsułek, a porcja to 2 kapsułki dziennie – opakowanie starczy na 30 dni. Przy porównywaniu cen kilku produktów ta kalkulacja potrafi całkowicie zmienić obraz tego, który jest faktycznie tańszy.

2. co to jest RWS i dlaczego 200% RWS nie znaczy, że suplement jest dwa razy lepszy

RWS to skrót od referencyjnej wartości spożycia – dziennego poziomu referencyjnego dla przeciętnej osoby dorosłej, ustalonego na poziomie unijnym. To punkt odniesienia, a nie dawka optymalna. Wartości RWS dla witamin i składników mineralnych są wymienione w rozporządzeniu (UE) nr 1169/2011 i służą do znakowania żywności oraz porównywania produktów. „100% RWS” przy witaminie C oznacza, że porcja produktu dostarcza tyle witaminy C, ile wynosi wartość referencyjna.

Procent RWS nie mówi, jaka ilość będzie odpowiednia akurat dla Ciebie. Przykład: Witamina D3+K2 dostarcza 4000 IU (100 µg) witaminy D3, co stanowi 2000% RWS – RWS dla witaminy D wynosi 5 µg, czyli 200 IU. Ze względu na tak wysoką zawartość produkt jest przeznaczony wyłącznie dla zdrowych osób dorosłych powyżej 75. roku życia; dla młodszych dorosłych zalecana maksymalna ilość w suplemencie to 2000 IU. Jeśli stosujesz kilka produktów z witaminą D, sumuj jej ilość ze wszystkich z nich.

Dla witamin i składników mineralnych, które mają ustaloną RWS, podanie % RWS jest obowiązkowe. Jeśli przy danym składniku nie ma % RWS, powinno to oznaczać, że dla tego składnika wartości referencyjnej nie ustalono (np. dla kwasów omega-3 czy ekstraktów roślinnych).

3. forma chemiczna składnika – co oznacza zapis w tabeli

W tabeli suplementu ilość składnika mineralnego zawsze podaje się w przeliczeniu na sam pierwiastek – „300 mg magnezu” to 300 mg magnezu, niezależnie od tego, czy pochodzi z tlenku, cytrynianu czy bisglicynianu. Forma chemiczna decyduje natomiast o tym, ile samej soli trzeba użyć, żeby dostarczyć tę ilość – dlatego kapsułka z cytrynianem jest większa niż z tlenkiem. Forma chemiczna musi pochodzić z listy form dozwolonych w suplementach diety (załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia).

Przykład: tlenek magnezu zawiera około 60% magnezu, a cytrynian magnezu – około 16%. Żeby dostarczyć tę samą ilość magnezu, cytrynianu potrzeba więc znacznie więcej niż tlenku.

To samo dotyczy żelaza, cynku i innych składników mineralnych: na etykiecie podana jest forma chemiczna i ilość pierwiastka w porcji dziennej.

4. kolejność składników na liście – co mówi, a czego nie mówi

Wykaz składników na etykiecie jest układany według malejącej masy – od składnika, którego jest najwięcej, do tego, którego jest najmniej. Ta zasada obowiązuje w całej Unii Europejskiej i dotyczy zarówno żywności, jak i suplementów diety. Pozwala szybko ocenić, co stanowi główną część produktu.

Przykład: jeśli w suplemencie z żeńszeniem na pierwszym miejscu wykazu są substancje wypełniające (np. celuloza mikrokrystaliczna, maltodekstryna), a żeńszeń dopiero dalej – ekstrakt stanowi mniejszą część masy kapsułki.

W suplemencie diety ilość każdej substancji o działaniu odżywczym lub fizjologicznym (np. ekstraktu roślinnego) musi być podana liczbowo w przeliczeniu na porcję dzienną, a jeśli składnik występuje w nazwie produktu – także jego procentowa lub ilościowa zawartość. Brak tej informacji oznacza, że etykieta jest niepełna.

5. substancje pomocnicze, wypełniacze i nośniki

Większość kapsułek i tabletek zawiera więcej niż tylko substancję aktywną. Substancje pomocnicze są w suplementach z powodów technologicznych: ułatwiają produkcję, zapobiegają zbrylaniu, poprawiają trwałość lub – w przypadku proszków – służą jako nośnik. Dodatki do żywności dopuszczone w UE oznacza się w wykazie nazwą kategorii i nazwą lub numerem E.

Najczęstsze substancje pomocnicze, które spotykasz na etykietach:

• celuloza mikrokrystaliczna (E460) – substancja wypełniająca
• dwutlenek krzemu (E551) – substancja przeciwzbrylająca
• sole magnezowe kwasów tłuszczowych (E470b) – substancja przeciwzbrylająca stosowana przy produkcji tabletek i kapsułek
• żelatyna wołowa lub wieprzowa – otoczka kapsułki (istotne dla wegan i wegetarian oraz osób o przekonaniach religijnych)
• hydroksypropylometyloceluloza (HPMC) – roślinna otoczka kapsułki
• maltodekstryna – nośnik dla ekstraktów

Na substancje pomocnicze warto zwrócić uwagę przede wszystkim wtedy, gdy masz alergie lub nietolerancje, stosujesz dietę wegańską albo przestrzegasz zasad religijnych dotyczących żywności. Przykładowo otoczka kapsułki Witaminy D3+K2 VitalLady jest wykonana z żelatyny wołowej – podajemy to w składzie.

6. zalecana porcja dzienna i warunki oświadczeń zdrowotnych

Zalecana porcja dzienna podana na etykiecie to ilość, której nie należy przekraczać. Jeśli produkt ma oświadczenie zdrowotne, porcja musi zapewniać ilość składnika, przy której to oświadczenie można stosować.

Przykład dotyczy kreatyny. Oświadczenie zdrowotne dopuszczone rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012 brzmi: kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych. Korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 3 g kreatyny dziennie (to ok. 3,4 g monohydratu kreatyny). Porcja dzienna kreatyny dla kobiet VitalLady (5 g) zawiera 4,5 g monohydratu kreatyny, czyli ok. 3,96 g kreatyny. Nie przekraczaj zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia – „więcej” nie znaczy „lepiej”.

Przy składnikach, dla których istnieją górne bezpieczne poziomy spożycia (np. witamina D, cynk, witamina B6), sumuj ich ilość ze wszystkich stosowanych produktów. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.

7. data minimalnej trwałości i numer partii

Datę minimalnej trwałości sprawdza prawie każda osoba kupująca suplement. Warto znać też numer partii – pozwala on zidentyfikować konkretną partię produktu, np. przy reklamacji.

Oznaczenie partii jest co do zasady obowiązkowe dla żywności, w tym suplementów (może być nadrukowane np. na dnie lub zgrzewie opakowania). Przy zakupach online numer partii znajdziesz na fizycznym opakowaniu po dostarczeniu produktu.

Publikowanie wyników badań nie jest obowiązkowe – każdy producent musi zapewnić bezpieczeństwo produktu, a niektórzy dodatkowo udostępniają wyniki analiz. Przy części produktów VitalLady (białko, kreatyny, witamina D3+K2) publikujemy sprawozdania z badań mikrobiologicznych i zawartości ołowiu, kadmu i rtęci wykonanych w akredytowanym laboratorium, z datą badania.

8. ostrzeżenia – których nie ignorować

Każdy suplement musi mieć ostrzeżenie o nieprzekraczaniu porcji dziennej i przechowywaniu poza zasięgiem dzieci. Wielu producentów podaje też, dla kogo produkt nie jest przeznaczony (np. kobiety w ciąży, dzieci) – takie ostrzeżenia warto czytać szczególnie uważnie.

Ostrzeżenia, na które warto zwrócić szczególną uwagę:

• ciąża i karmienie piersią
• choroby nerek – np. przy kreatynie przed zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem
• leki przeciwzakrzepowe – witamina K może wpływać na działanie leków takich jak warfaryna
• choroby tarczycy – np. przy produktach z jodem
• wiek – część produktów nie jest przeznaczona dla dzieci albo jest przeznaczona tylko dla określonej grupy wiekowej

„Skonsultuj się z lekarzem przed stosowaniem” to nie jest zdanie wpisane dla ozdoby. Szczególnie przy witaminach i składnikach mineralnych w wyższych ilościach – zwłaszcza witaminie D, witaminie A i żelazie – ostrzeżenia na etykiecie należy traktować poważnie.

W ofercie VitalLady znajdziesz też białko dla kobiet – przy każdym produkcie podajemy ostrzeżenia z etykiety.

Jak to wszystko złożyć w całość – lista przed zakupem

Czytanie etykiety suplementu sprowadza się do ośmiu konkretnych pytań. Poniżej lista – możesz ją zapisać w telefonie i mieć pod ręką przy kolejnych zakupach.

• Jaka jest zalecana porcja dzienna? Wszystkie liczby w tabeli odnoszą się do tej porcji, nie do 100 g ani całego opakowania.
• Ile porcji jest w opakowaniu? Podziel cenę przez liczbę porcji – dopiero wtedy porównujesz produkty rzetelnie.
• Co oznacza RWS podane przy składniku? To punkt odniesienia, nie dawka optymalna – używaj go do porównania produktów.
• W jakiej formie chemicznej jest składnik? Ilość składnika mineralnego w tabeli dotyczy samego pierwiastka, a forma informuje, z jakiego związku pochodzi.
• Gdzie na liście składników jest substancja aktywna i ile jej jest w porcji? Ilość powinna być podana liczbowo.
• Co jest w kapsułce poza substancją aktywną? Przejrzyj rodzaj otoczki (żelatyna wołowa, wieprzowa, HPMC), substancje pomocnicze i wyróżnione alergeny.
• Czy na etykiecie są ostrzeżenia, które Cię dotyczą? Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z lekarzem przed zastosowaniem.
• Czy na opakowaniu jest numer partii i data minimalnej trwałości?

Żaden z tych kroków nie zajmuje więcej niż dwie minuty. Jeśli chcesz przećwiczyć tę listę na konkretnym przykładzie, przejrzyj produkty w sklepie z suplementami diety VitalLady – przy każdym produkcie znajdziesz zakładkę „Składniki produktu” z informacjami z etykiety.

Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zróżnicowana dieta i zdrowy tryb życia są ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Najczęstsze pytania o czytanie etykiet suplementów